"Święty Hubert niechaj darzy w polu i kniei radością przygód i serce myśliwego
obudzi zachwytem najpiękniejszych przeżyć - wzruszeń i nadziei..."

Krzysztof Szpetkowski
Poletka i uprawy

Poletka i uprawy

Podstawowym celem poletek łowieckich jest wzbogacenie bazy żywieniowej. Nie tylko wpływa to pozytywnie na poprawę kondycji zwierzyny, ale również ogranicza szkody powodowane w uprawach rolnych przez zwierzęta łowne.

Poletka dzielimy na następujące rodzaje:

  • Poletko produkcyjne, którego celem jest uzyskanie plonu nasion, bulw, siana lub snopówki wykorzystywanych zimą do dokarmiania paśnikowego.
  • Poletko zaporowe, mające powstrzymywać zwierzęta łowne przed wychodzeniem z lasu na pola.
  • Poletko zgryzowe, które rozmieszcza się na łowisku (wokół kompleksów leśnych i/lub w lesie) w sposób dowolny, w zależności od szachownicy poletek będących w naszym posiadaniu.

Gdzie i jak zakładać poletka?

Przede wszystkim należy pamiętać, iż ze względu na silną terytorialność i rzadkie migrację zwierząt łownych korzystających z poletek, ich rozłożenie w łowisku powinno być dość równomierne, tak aby szachownicą obejmować całość łowiska. Sama lokalizacja poletek powinna zostać poprzedzona dokładnymi i wnikliwymi obserwacjami rozmieszczenia kompleksów leśnych, rzek, tras szybkiego ruchu, autostrad, zwartej zabudowy oraz ciągów lokalnych populacji. Kluczową kwestią jest również współpraca z sąsiednimi zarządcami obwodów łowieckich.

Należy pamiętać o dwóch kluczowych zasadach:

  • na każde 1000 ha powierzchni leśnej powinno przypadać 5 ha poletek łowieckich.
  • na każde 1000 ha powierzchni (w przypadku obwodów typowo polnych) powinno przypadać 1-2 ha poletek łowieckich.

Co jest najczęściej uprawiane na poletkach łowieckich?

Topinambur: roślina ta, nazywana często „ziemniakiem piasków, jest niezwykle odporna na niskie temperatury (pochodzi z Kanady, gdzie wytrzymuje temperatury do -50OC) oraz mało wymagająca pod względem jakości gleb (z powodzeniem rośnie na glebach V klasy). Bulwy topinamburu stanowią wspaniałą karmę dla dzików, zwierzyny płowej, zajęcy, żubrów, kuropatw i bażantów. Część naziemna natomiast, zgryzana jest przez zwierzynę płową i zające przez cały okres wegetacji.

Kukurydza czerwona: jest to roślina niezwykle popularna wśród myśliwych. Od pozostałych odmian kukurydzy wyróżnia ją niskopienność (na glebach klasy IVb osiągnęła wysokość 90 cm) i bardzo krótki okres wegetacji (90-100 dni). Nasiona są bardzo chętnie pobierane przez zwierzynę płową i dziki, osiągając parametry identyczne z tradycyjnymi odmianami kukurydzy.

Kapusta (i jarmuż): odpowiednio prowadzona, roślina ta potrafi dawać zielona, soczystą i wartościową masę zgryzową przez praktycznie cały rok. Kapusta potrafi bardzo dobrze regenerować się po stratach zgryzowych, przejazdowych, kośnych i wydeptaniach. Dodatkowo, jest bardzo odporna na niskie temperatury. Bez śniegu wytrzymuje do -20 OC, a pod śniegiem do -30 OC, a nawet do -40 OC.

Jarmuż jest lustrzanym odbiciem kapusty pastewnej, posiadając te same co ona parametry.

Rzepik ozimy (perko i brachina): Perko i brachina są praktycznie nieodróżnialnymi odmianami rzepiku ozimego. Perko to odmiana Niemiecka, brachina natomiast to odmiana Polska. Wszystkie rzepiki charakteryzuje duża zdolność regeneracyjna (już w dwa tygodnie po wykoszeniu lub wypasie tworzą nowe, zwarte rozety liściowe) oraz możliwość wysiewu przez cały wrzesień.

Rzepa ścierniskowa: jest to gatunek blisko spokrewniony z rzepikami. Tą odmianę rzepy charakteryzuje duża plastyczność (jeżeli chodzi o terminy siewu), a także wysokie plony rzędu 150-200 q/ha (w przypadku wysiewu w sierpniu). Roślina ta jest niezwykle przydatna dla zwierzyny płowej i dzików.

Rzodkiew czarna: w kwestiach zasad uprawy, roślina ta jest bardzo podobna do rzepy. Plonem docelowym jest korzeń. Z rzodkwi tej korzysta przede wszystkim zwierzyna płowa i dziki.

Proso czarne: jest to roślina o zdolnościach rozmnożeniowych porównywalnych z chwastami. Dzięki temu, przy niewielkim wspomaganiu, można w łatwy sposób uzyskać uprawę wieloletnią. Materiałem żywieniowym dla zwierzyny płowej i dzików docelowo stają się nasiona, które produkowane są w tak olbrzymich ilościach, że żerowanie zwierzyny w żaden sposób nie ogranicza możliwości samoodradzania się poletka.

Sorgo i czumiza: rośliny te mają bardzo małe wymagania glebowe. Spokojnie potrafią rozwijać się na glebach klasy V i VI. Drobne nasiona stanowią karmę nie tylko dla ptactwa, ale również dla dzików, saren czy jeleni, które jednorazowo potrafią pobrać całą wiechę nasion. W pierwszych dwóch miesiącach rozwoju sorgo i czumiza są łudząco podobne do kukurydzy.

Żyto stuletnie: protoplasta żyta chlebowego, który jest doskonałym i całorocznym źródłem zielonki. Charakteryzuje się niskimi wymaganiami odnośnie gleby (rośnie nawet na glebach klasy V i VI), oraz niestety bardzo niską wydajnością ziarna z hektara (150-200kg). W związku z tym, żyto stulenie nie cieszy się dużą popularnością wśród myśliwych. Jest najczęściej używane w celach estetycznych, bądź z myślą o poszerzeniu areału uprawy.

Żyto krzyca: mimo możliwości wysiewu przez cały rok, żyto to spotykane jest na poletkach bardzo rzadko (głównie na łowiskach górskich, oraz na glebach bardzo ubogich, podmokłych, piaskach i torfach). Problematyczna staje się wieloletniość tego żyta, która opiera się przede wszystkim na samosiewach lub corocznym obsiewaniu poletka od nowa.

Rośliny motylkowe grubonasienne: do tej grupy roślin należą m.in. wyka jara, wyka ozima, łubin żółty słodki, peluszka, bobik, groch. Są to rośliny o dużych walorach zgryzowych i smakowo-dietetycznych, dzięki czemu są bardzo cenne dla zwierzyny płowej, dzików i zajęcy. Ponadto, motylkowe grubonasienne użyźniają glebę i wzbogacają ją o azot. Przy odpowiednim terminie wysiewu, uzyskać z nich można zarówno zielonkę jak i nasiona.

Rośliny motylkowe drobnonasienne: do tej grupy roślin należą koniczyny, lucerny, esparceta, nostrzyki, komonica różkowa, seradela. Wszystkie w/w rośliny (oprócz seradeli) występują w kraju w stanie dzikim. Są bardzo dobrym źródłem karmy, ale niestety tylko wiosną i latem. Większość z nich jest roślinami wieloletnimi, które wymagają gleb zasadowych (zwłaszcza esparceta).

Komornica rożkowa: jest to najtrwalsza i najdłużej żyjąca roślina motylkowata drobnonasienna. W poroście łąkowym i pastwiskowym utrzymuje się przez długie lata. Stosuje się ją jako roślinę podsiewową, uszlachetniającą.

Seradela: roślina ta potrafi dać olbrzymie plony nawet na glebach klasy VI. Nie jest tylko bardzo dobrym źródłem pożywienia dla zwierzyny płowej oraz zajęcy, ale również pozytywnie wpływa na rośliny następcze po przeoraniu resztek pogryzowych.

Malwa pastewna: jest to stosunkowo nowa roślina, która co raz częściej pojawia się na poletkach łowieckich. Można ją uprawiać już na glebach klasy V a z trzech pokosów można otrzymać nawet 170 ton zielonej masy. Dla zwierzyny płowej stanowi nie tylko źródło doskonałej karmy przez cały okres wegetacji, ale również miejsce idealnej ostoi dziennej (malwa z łatwością wyrasta do ponad 2m wysokości).

Mieszanki uprawowe: w uprawie polowej mieszanki uprawowe mają bardzo duże znaczenie, przede wszystkim ze względu na walory dietetyczno-smakowe. Najlepiej kiedy stosuje się mieszanki polowych roślin podobnych z podobnymi, czyli np. jednoliścienne z jednoliściennymi. W ten sposób łatwiej będzie przeprowadzić ewentualną walkę z pojawiającymi się chwastami. W zależności od docelowego rodzaju poletka, stosuje się różne mieszanki. Część z nich jest łatwo dostępna w sklepach nasiennych, część trzeba będzie wykonać samemu.

Ałycza: nazywana również śliwą wiśniową, stosowana jest w sadownictwie jako podkładka dla śliw i bardzo często mylona jest z mirabelką. Jej obecność na łowiskach leśnych i polnych bardzo pozytywnie wpływa na wszystkie gatunki zwierząt łownych i na ptaki śpiewające.

Akacja i żarnowiec miotlasty: oba te gatunki mają bardzo duże znaczenie dla zwierzyny drobnej. Latorośl akacji i zimozielone pędy żarnowca nie raz pomogły zającowi szarakowi przetrwać zimę. Nasiona w/w gatunków są również bardzo lubiane przez bażanty. Omawiane rośliny najczęściej spotyka się w podszycie średnim. Mogą mieć również zastosowanie w ekotonie, poletkach zgryzowych, remizach i żywopłotach.